شرحى بر بیجار گروس
(بیجار گروس)
شرحى بر بیجار
بیجار در غرب ایران واقع شده و از نظر اداری تابع استان کردستان است. این شهرستان دارای 7730 کیلومتر مربع مساحت بوده و از شمال شرقی به استان زنجان ، از شمال غربی به شهرستان تکاب(در آذربایجان غربی)، از جنوب به شهرستان قروه، از جنوب شرقی به قسمت کوچکی از استان همدان و از غرب به سنندج و دیواندره محدود است. بیجار منطقه ای است در امتداد سلسله جبال غربی ایران و یک سوم اراضی آن کوهستانی است. جنس خاک آن از سنگهای رسوبی مخصوصاْ ترکیبات رسی و آهکی و متعلق به دگرگونیهای دوران سوم است.
ارتفاع متوسط این شهرستان از سطح آبهای آزاد 1940 متر و770 متر از تهران بلندتراست.
این شهر بعد از شهر کرد بلندترین شهر ایران بوده و در طول 47 درجه و 36 دقیقه شرقی گرینویچ و عرض شمالی 35 درج و52 دقیقه استوا قرار دارد . قدمت تاریخی این منطقه به 7000 سال قبل برمیگردد و آثار بدست آمده از تپه های باستانی آن قابل مقایسه با آثار بدست آمده از تپه « یانیق تپه» میباشد. قلعه « قمچیقای» با قدمتی 6هزار ساله در فاصله 45کیلومتری شمال بیجار و در نزدیکی شهر « یاستی کند » قرار دارد. در قرن پانزدهم، بیجار روستایی بیش نبود و گفته می شود که به « شاه اسماعیل» نخستین پادشاه دودمان صفویه تعلق داشت .
در حدود یک قرن قبل ساکنان آن تا اندازه ای متمکن شدند که توانستند مالک زمین و خانه های خود شوند.این تمکن در ایران علامت آزادی به شمار می رود.بیجار به یک شهر تبدیل یافت، ولی موقع جغرافیایی آن طوری نبود که به صورت مرکز بازرگانی در آید. بلکه تنها بازاری شد برای فروش فرآورده های کشاورزی و اهمیت چندانی پیدا نکرد.
در سال 1296 ه.ق با قحطی بزرگی که در تبریز و آذربایجان به وقوع پیوست، در این هنگام بدستور « امیر نظام گروسی» حاکم وقت بیجار، دهها خروار گندم از گروس به تبریز منتقل گردید و مردم تبریز را از قحطی و مرگ رهانید به همین علت از این تاریخ به بعد « بیجار گروس» را حتی « تبریز کوچک» نیز نامیده اند.
تصویری از امیر نظام گروسی به همراه مظفر الدین شاه قاجار
(با سپاس از رضا خاطر)
نمونه ای از فرش دستباف گروس - سوغات و افتخار شهر بیجار
ایلانی - یکی از مناطق زیبای بیجار
نمایی از بیجار در فصل زمستان
بیجار گروس از نگاه دوربین
تصویری از پیست اسکی چمن بین المللی بیجار
تصویری از سد گلبلاغ بیجار
شهرستان بیجار
منطقه حفاظت شده بیجار
وضعیت جغرافیایی و تاریخی استان كردستان
تاريخ بيجار گروس کردستان در دوران قبل از اسلام تا ساسانيان
تهیه و تلخیص : حمید رضا ترکمندی ، کارشناس ارشد مدیریت
بيجار گروس در پيش از تاريخ www.Bijariran.com
شهرستان بيجار گروس قدمتي چندين هزار ساله دارد به طوري كه همه كساني كه آثار موجود در گروس را برسي كرده اند قدمت آن را به 6 يا 7 هزار سال قبل مي رسانند و معتقدند منطقه مسكوني و اقتصادي قابل اهميتي در غرب كشور بوده است و ما نيز با استناد به وجود تپه هاي باستاني فراوان در اين منطقه از جمله تپه قره شيره مقلي واقع در غرب روستاي مقلي در ده كيلو متري جنوب غرب بيجار كه برابر برسيهاي به عمل آمده آثار متعلق به هزاره پنجم قبل از ميلاد حدود 7 هزار سال پيش در اين مكان به دست آمده است كه اگر اين تپه مورد حفاري قرار گيرد به احتمال فراوان آثاري به دست خواهد آمد كه ممكن است با اولين سكونتگاههاي دائمي انسانها در دشتهاي روستاهها از نظر زماني برابري كند و همچنين در تپه خولكوان سيد دولت آبادي قلا لوخان در بيست كيلو متري جنوب شرق بيجار آثار مربوط به هزاره چهارم و اوايل هزاره سوم ق. م ديده مي شود و تعدادي سفال خاكستري در يكي از تپه هاي پيش از تاريخي منطقه بيجار مورد شناسايي قرار گرفته كه داراي نقوش شبيه به خط هستند و اين سفالها با سفالهاي به دست آمده از يانيك تپه آذربايجان قابل مقايسه بوده و احتمالا متعلق به اواخر هزاره چهارم ق. م مي باشد و از جمله آثار ديگر گروس مربوط به هزاره هاي سوم چهارم و ق. م قلعه پيش از تاريخي بسيار زيبا و مستحكم قمچقاي آيتوس است كه اين قلعه در نزديكي روستاي قمچقاي در 45 كيلومتري شهر بيجار واقع شده است و اكنون از توابع شهر ستان بيجار محسوب مي گردد اين قلعه متاسفانه كمتر مورد توجه و بررسي باستان شناسان قرار گرفته است اما در مجله اثر در شماره 15 و 16 كه در زمستان سال 1367 ش به چاب رسيده است راجع به اين قلعه آمده است اين قلعه متعلق به هزاره سوم قبل از ميلاد است و كتيبه قمچقاي در فاصله يك كيلو متري روستا بر روي صخره اي در ارتفاع 10 متري كوه در دره اي كه معروف به دره آسيا است به خط هيراتيك شبيه خط هيرو گليف نوشته شده است با توجه به اين حقيقت كه قدمت كتيبه قمچقاي از الواح سومري بيشتر است هزاره چهارم ق. م و با توجه به در نظر گرفتن اين موضوع كه اولين واضعات خط سو مريان بوده اند تصور مي شود كه قمچقيان و كتيبه آن در اصل متعلق به سومريان بوده است در فاصله 6 كيلومتري مغرب اين كتيبه قلعه عظيمي قراردارد كه حائز اهميت بسياري است در هر طرف دره هاي مخوفي قلعه را احاطه كرده و و تنها راه ار تباطي قلعه با خارج گذر گاه باريكي است كه ساخته اند و يك نفر به دشواري مي تواند از آن عبور كند و سعت قلعه بالغ بر 5 هزار متر مربع است با مخازن متعدد آب كه در سنگ بريده شده و پناهگاه زير زمين آن با عمق 41 پله به زير قلعه هدايت مي شود و ديوارهاي عظيم آن كه از تخته سنگهاي بزرگ ساخته شده حاكي از تمدن در خشان با نيان آن است كه در حدود هزاره چهارم ق. م مي باشد اين قلعه نشان مي دهد كه اين منطقه قبل از ايجاد دولت آشوريان و حتي قرنها قبل از آن منطقه اي آباد بوده است و وجود قلعه اي مستحكم كه تنها يك ورودي بسيار كوچك داشته بيانگر آن است كه دشمنان بسيار قدرتمندي در نواحي اطراف وجود داشته اند كه مردمان منطقه براي جلو گيري از حمله دشمن و براي جان ومال و ناموس خود به ساخت قلعه اي بسيار مستحكم و نفوذ ناپذير همت كرده اند كه هم اكنون نيز آثاري از آن استوارو پا برجاست استاد محمود كردواني نيز در سال 1356 ش به بررسي قلعه و كتيبه قمچقاي مي پردازد كه در مجله بنياد فرهنگ ايران در سال 1356 چنين آمده است وجود اين تمدن آن هم در حدودهزاره چهارم ق.م باعث ايجاد اعجاب وشگفتي است اما موضوعي كه بيش از همه چيز انسان را به تحسين وا مي دارد وجود كتيبه مكشوفه كه با خط نيمه تصويري هيراتيك به دست اقوام و ساكنين اين قلعه نوشته شده گواه بر فرهنك و تمدن مترقي اين قوم است براي اولين بار است كه در مغرب ايران كتيبه اي با چنين مشخصات كشف مي شود علاوه بر آثار ذكر شده در منطقه بيجار گروس مي توان به اثر باستاني وسط شهر به نام تپه قلعه بالا قلعه بانو نيز اشاره كرد كه در اين قلعه بر اساس برسيهاي نيمه تمام و كوتاه محققان و باستان شناسان آثا و اواخر هزاره چهارم تا دوران اسلامي در آن به چشم مي خورد همين امر نشان مي دهد كه حتي شهر بيجار نيز بيش از پنج هزار سال قدمت دارد غير از موارد فوق در تپه برتاش گله وران در روستاي باشوكي از توابع اين شهرستان و در دهها تپه باستاني ديگر در اين منطقه آثار مربوط به هزاره سوم ق.م به چشم مي خورد كه نشان از وجود سكونتگاههاي فراوان در اين منطقه در هزاره هاي چهارم و سوم ق.م است و بيانگر اهميت منطقه گروس در دورانهاي باستان است در اينجا لازم است بپردازيم به معرفي مردمان و حكومتهاي كه در هزاره هاي دوم و سوم ق. م در منطقه شمال غرب ايران و در حدود و حوالي گروس ساكن و يا حكومت كردهاند .www.Bijariran.co
برای دیدن ادامه مقاله روی ادامه مطلب کلیک کنید.
مطالب اين صفحه از كتاب ارزشمند بيجار در گذر زمان اثر محقق گرامي آقاي محمد مريواني( كارشناس باستان شناسي) ذكر شده است.لطفا منابع را درج فرمایید .
ادامه مطلب...
آشنایی با بیجار گروس
بيجار با م ايران
بيجار در غرب ايران واقع شده و تابع استان کردستان مي باشد داراي 7730 کيلومتر مربع مساحت بوده و داراي 288 روستاست که حدود 262 روستاي آن قابل سکونت مي باشد . از شمال شرقي به استان زنجان ، از شمال غربي به شهرستان تکاب ( درآذربايجان غربي) ، از جنوب به شهرستان قروه ، از جنوب شرقي به قسمت کوچکي از استان همدان و از غرب به سنندج و ديواندره محدود است. بيجار منطقه اي است در امتداد سلسله جبال غربي ايران و يک سوم اراضي آن کوهستاني است. جنس خاک آن از سنگهاي رسوبي مخصوصا" ترکيبات رسي و آهکي و متعلق به دگرگونيهاي دوران سوم است.
شهر بيجار به "بام ايران" شهرت دارد چرا که 1940 متر از سطح دريا ارتفاع دارد و 770 متر از تهران و 425 متر از سنندج بلندتر است. اين شهر بعد از شهر کرد بلندترين شهر ايران بوده ودر طول 47 درجه و 36 دقيقه شرقي گرينويچ و عرض شمالي 35 درج و52 دقيقه استوا قرار دارد .
بيجار در زمان قديم معروف به ( بيد زار ) بوده و بر خي وجه تسميه ان را به اين دليل مي پندارند . شاه اسماعيل صفوي هنگام لشکر کشي به غرب ايران از اين منطقه عبور کرده و نيز سپاهيان چنگيز از آن گذشته اند و اثاري به نام چنگيز قلعه در بالاي کوهي به همين نام در 5 کيلومتري شهر حکايت از اين موضوع دارد.
به دليل شايستگي زنان اين منطقه ، در زمان ناصرالدين شاه قاجار ، خزانه دارحکومت فردي به نام "زبيده خانم گروسي " از اهالي حلوايي بيجار به عنوان همسر شاه و خزانه دار دربار بر گزيده شد و در حکومت وقت نفوذ زيادي پيدا کرد .
قدمت تاريخي اين منطقه به هزاره سوم قبل از ميلاد مسيح مي رسد و مويد اين فرض " دژ سترک " يا قلعه " قمچقاي " است که در عهد مادها ، پارتها و ساسانيان به عنوان پا يگاه استراتژيک از آن استفاده مي شده است.
از نامداران و مشاهير گروس مي توان حسنعلي خان امير نظام گروسي را نام برد که نوشته هايش نمونه ممتازي از نثر فارسي به شمار مي رود وي مدتي در مقام وزارت فوايد عامه وسفير وسر پرست دانشجويان اعزامي به اروپا و حکمراني ولايات و ايالات بوده و کلا" در سال هاي 1253 تا 1275 هجري قمري مراحل خدمات دولتي را از سرهنگي فوج گروس و رياست گارد مستحفظين ديوانخانه و ارگ تبريز و حفظ انتظامات کرمانشاه وخراسان و ... طي کرد و مقبره ا ش اکنون در ماهان کرمان در کنار شاه نعمت الله ولي قرار دارد ايشان بسيار مورد توجه ميرزا تقي خان امير کبير بوده اند .
مرحوم شيخ فاضل گروسي يکي ديگر از نامداران گروس است وي در سال 1259 شمسي در بيجار متولد شد درتحصيل علوم فقه و اصول ، فلسفه ، عرفان،علوم غريبه وزبانهاي خارجي موفق بوده اند ، مفردات قرآ ن کريم ، ورزش افکار ،رساله تغني در قرآ ن ، تجويد استدلا لي ، جنگ المهمات ، هرکسي کار خودش بار خودش و ... از اثار وي است . بيجار ، حضور بزرگان مذهبي چون سيد محمد امامي و حسينعلي رحماني گروسي و... را در تاريخ پر افتخار خود داراست.تلخيص : حميد رضا ترکمندي www.zibaweb.com
موسيقيدانان ، نقاشان ، خطاطان ، شعرا و اديبان ، پزشکان ، هنرمندان از رشته هاي گوناگون ، روحانيون و نظا ميان گرانقدر زيادي در بيجار بوده و خدمات زيادي را ارائه داده اند که جهت کسب اطلاعات بيشتر مي توانيد به کتاب " سيماي بيجار گروس و مشاهيرآن " تاليف استاد گرامي آقاي محمد علي کوشا مراجعه فرماييد.
اکثر مردم اين شهرستان مسلمان و شيعه هستند در سابق تعدادي يهودي در اين شهر ساکن بودند که همگي مها جرت کرده اند.
صنايع دستي اين منطقه را قالي ، قاليچه ، گليم ، جاجيم ، سجاده ، نمد ، توري، دستکش ، جوراب و ... تشکيل مي دهند و فر ش هاي اين منطقه از شهرت جهاني برخوردار بوده و به خارج صادر مي شد ه است .www.zibaweb.com
شرکت سيما ن کردستان ، شرکت گچ کردستان ، شرکت گچ شور سو ، معدن آ هن شهرک ، معدن آ هک قمشلو ، معدن گچ قره بگ ، معدن نمک ميدان ، معدن مرمر گراچقا ، با شوکي ، نوبهار ، قشلاق لو ، معدن سنگ تراورتن حسين آ باد کمر زرد و ... جزو کارخانه ها ، صنايع و معادن با ارزش بيجار هستند که ضمن ايجاد فرصتهاي شغلي بسيار ، اقدام به صدور محصولات خود به خارج استان يا کشور مي کنند.
کوهها - کوههاي حمزه عرب ، نقاره کوب ، بادامستان ، زاغه ، نسار ، چنگ الماس ، پنجه علي ، شاه نشين ، سر قيصه ، شاها ، چهل تن ، سنگ پا ، زرنيخ و...در منطقه بيجار قرار دارند.
آثار تاريخي - قلعه بزرگ قم چقا ، پل تاريخي صلوات آباد ، بناي سنگي اوچ گنبد ،مسجد تاريخي خسروآباد ، تيمچه حاج شهباز خان ، تيمچه امير تومان متعلق به دوره صفويه ، زيارتگاه حمزه عرب ، پنجه علي ، آثار سد خاکي جعفر آباد ، تپه نجف آباد ، مقبره آ يت الله فاضل گروسي و قلعه هاي تاريخي بسيار و مقابر و امامزاده هايي چون سيد مسيب سيد شکر ، مقبره صاحبه ، گنبد پير صالح ، مقبره سيد خضر از جمله اماکن و آثار تاريخي مو جود در شهرستان بيجار هستند و جمعا" حدود 60 اثر باستاني و تاريخي در آ ن شناسايي شده اند .
رود قزل اوزن از شاخه اصلي سفيد رود از اين منطقه مي گذرد .تلخيص : حميد رضا ترکمندي www.zibaweb.com
سابقا" بيجار داراي گردشگاههايي مثل باغ صفا ، سراب ، تخت ، چهار باغ ، بادامستان ، چم حاکمي ، باغچه چال يارمجه ، چشمه عزيز ، شاهرخ آ باد ، عباس آ باد و... بوده که اکثرا" تخريب شده و فعلا" محدوده شهر بازي ( باغ صفا ) و اطراف رود خانه بيانلو و صلوات آ باد ، سراب و تخت جهت تفريح و گردش در تابستان استفاده مي شود .
بازارهاي بيجار قديم شامل افتخار نظام ، قيصريه سالار ،قيصريه سيد لشکر ، بازار امير تومان و بازار بزرگ بيجار بوده است .
در سال 1375 جمعيت اين شهر حدود 47500 نفر و روستاهاي آن حدود 68000 نفر بوده است که متا سفانه هر سال نسبت به سال قبل رشد منفي داشته است و مردم به شهرهاي ديگر مهاجرت مي کنند .
صادرات بیجار گروس را در درجه اول گندم و جو تشکيل ميدهند کتيرا و محصولات دامي مثل پشم و پوست و برخي غلات هم از اين دسته اند . ماشين آلات کشاورزي ، صنعتي و لوازم خانگي ، پوشاک و خوار و بار هم به منطقه وارد مي شود . لازم به ذکر است که بيجار در کشور ايران جزو رده هاي اول کاشت و برداشت گندم مي باشد.
داروهاي گياهي بيجار فراوان و داراي اهميت است من جمله ازوه ( آويشن)، مرزه ،گل کو ، گل گاو زبان ، بيد ، پونه ، بومادران ، ريواس ، خاکشير ، اسفند ، سيسمبر(شاه نسترن) رازيانه ، بابونه ، زبان گنجشک، کنگر ، شنگ و انواع عر قيجات.
پرندگاني چون کبک ، بلدرچين ، عقاب ، جغد ، شاهين ، قرقي ، نوک قرمز و... در اين منطقه زيست ميکنند.قمري ، لک لک ،مرغابي ، فاخته ، هما ، سبز قبا ، هد هد و حواصيل زرد و خاکستري از پرندگان مهاجر بيجار به شمار مي آ يند و در مناطق حفاظت شده ، قوچ ، ميش ، کل ، بز و ... وجود دارد ، از ديگر پستانداران نيز مي توان از خرس قهوه اي ، گراز ، روباه ، خرگوش ، گرگ ، گربه وحشي ، راسو ، کفتار ، خفاش ، جوجه تيغي و ... اشاره کرد .
اکثر مردم بيجار به زبان کردي گروسي و ترکي تکلم ميکنند و در اين ناحيه دو لهجه کردي از شعبه هاي کرمانشاه و لهجه سوراني ( گوراني ) تشخيص داده شده است.
مراسم تاسوعا و عاشورا ي بيجار در ايران کم نظير است و مردم در برگزاري آ ن مشارکت فعال دارند و هر ساله خبر نگاران از کشو رهاي خارجي جهت تهيه گزارش در آ ن شرکت ميکنند . مردم منطقه مراسم عيد باستاني و ملي نوروز را هم با شکوه برگزار مي نمايند.
در بيجار به برکت گرايشات مذهبي ، ارتکاب جرايم بسيار پايين بوده و آمار مو يد اين مطلب است .
از مساجد بيجار مي توان مسا جد قا ئم ، جامع بازار ، اميرالمو منين ،سيد ا لشهدا ء ، امام رضا ، فاطميه ، ابوالفضل ، موسي ابن جعفر ، حضرت محمد ص ، امام حسن ، وحسينيه شهر را نام برد .
خيابان شهدا ، توحيد ، بلوار امام ره ، طالقاني ، الماسيه ، مدرس، کمر بندي حلوايي ، کمر بندي بادامستان ( امير نظام ) ، بلوار سراب ، خيابان ريگ سياه ، بلوار رحماني ، خيابان مرزبان ، فاضل ، از خيابانهاي بيجار مي باشند .
همچنين محلات عمده بيجار شامل بادامستان ، تازه آ باد ، ريگ سياه ، نقاره کوب ، حلوايي ، تخت ، پشت قلعه ، يارمجه ، کارمندان ، فر هنگيان ، محمود آباد ، سراب ، شهرک مهديه ، شهرک آ فتاب ، فرحي ، عسگر آ باد ، چشمه عزيز ، باغ صفا و غيره مي باشد .
جوانان منطقه گروس در تواضع و فروتني نسبت به افرا د بزرگتر از خود و احترام به پدر و مادر زبانزد مي باشند . از خصلتهاي عمومي کردها از جمله مناطق بيجار گروس ، عنايت زياد به حفظ ناموس ، اظهار غيرت ، جوانمردي ، مهمان نوازي ، صداقت و توجه به ضعفا و فقرا مي باشد .تلخيص : حميد رضا ترکمندي www.zibaweb.com
بر خي از خانواده ها و ايلا ت سر شناس بيجار بر اساس مطالب کتاب سيما ي بيجار گروس عبارتند از ايل بايندر ، ترکمندي ، طايفه اردلان ، ايل کبودوند ، امير علا يي ها ، رضايي ها ، خواجه وند ، دارجي ، حسن تيموري ، گاوبازه اي ، مندمي ، شيخ اسماعيلي ، ور مزيار ، بورکه اي ، الوندي ، حکمت منش ، کا ظمي ، گروسي ، محمد بيگي ، محمدي ، جمشيدي ، خدادادها ، وکيلي و غيره .
بيجار داراي حوزه علميه ، دانشگاه پيام نور ، دانشگاه آ زاد ، مرکز آموزش عالي فرهنگيان و ... است . مردمان شهر و روستاهاي کراني ( حسن آ باد ياسوکند ) ، بابارشاني ، پير تاج ، توپ آ غاج ، نجف آ باد ، خسرو آ باد ، سياه منصور و ... همواره جزو افتخارات گروس بوده و بزرگاني را در دامان پر مهر خود پر ورده اند
گيا هان دارويي بيجار از شهرت جهاني بر خوردار است اما شرايط صادرات آن به خارج از کشور که مي توانست باعث درآمدزايي و اشتغال افراد زيادي در اين شهرستان باشد ، متا سفانه هنوز مهيا نشده است
جهت کسب اطلا عات بيشتر در مورد بيجار به کتاب ارزشمند " سيماي بيجار گروس و مشاهير آ ن " تحقيق و تا ليف , محمد علي كوشا ,انتشارات دانشگاه كردستان , چاپ اول بهار 1378 . مراجعه فر ماييد
| ||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||
شهرستان بیجار
شهرستان بیجار (به کردی: بیجاڕ، Bîjar) یکی از شهرستانهای استان کردستان در باختر ایران است. مرکز این شهرستان شهر بیجار است. جمعیت این شهرستان طبق سرشماری سال ۱۳۸۵، برابر با ۹۷٬۹۱۳ نفر بودهاست.
مردم
اکثریت مردم شهرستان بیجار به زبان کردی گروسی سخن میگویند. در این ناحیه دو گویش کردی از شاخههای کرمانشاهی و گورانی نیز تشخیص داده شدهاست.
تنها قسمتی از بخش کرانی (حسن آباد و روستاهای اطراف آن) دارای اقلیت بسیار اندکی ترک زبان میباشد. اما به دلیل فضای غالب که زبان کردی است تعداد زیادی از این گویشوران ترکزبان منطقه قادر به فهم و حتی تکلم کردی گروسی میباشند.
بیشینه مردم این شهرستان مسلمان شیعه هستند. همچنین در سابق تعدادی یهودی در این شهرستان ساکن بودند که همگی مهاجرت کردهاند.
کوههای بیجار
کوههای حمزه عرب، نقاره کوب، بادامستان، زاغالی، نسار، چنگ الماس، پنجه علی، شاه نشین، سر قیصه، شاها، چهل تن، سنگ پا، زرنیخ هاچه و...در منطقه بیجار قرار دارند.
آثار تاریخی بیجار
قلعه بزرگ قم چقا، پل تاریخی صلوات آباد، بنای سنگی اوچ گنبد، مسجد تاریخی خسروآباد، تیمچه حاج شهباز خان، تیمچه امیر تومان متعلق به دوره صفویه، زیارتگاه حمزه عرب، پنجه علی، آثار سد خاکی جعفر آباد، تپه نجف آباد، مقبره آ یت الله فاضل گروسی و قلعههای تاریخی بسیار و مقابر و امامزادههایی چون سید مسیب سید شکر، مقبره صاحبه، گنبد پیر صالح، مقبره سید خضر از جمله اماکن و آثار تاریخی مو جود در شهرستان بیجار هستند و جمعا' حدود ۶۰ اثر باستانی و تاریخی در آ ن شناسایی شدهاند.
رود قزل اوزن از شاخه اصلی سفید رود از این منطقه میگذرد.
در گذشته بیجار دارای گردشگاههایی مثل باغ صفا، سراب، تخت، چهار باغ، بادامستان، چم حاکمی، باغچه چال یارمجه، چشمه عزیز، شاهرخ آ باد، عباس آ باد و... بوده که اکثرا' تخریب شده و فعلا' محدوده شهر بازی (باغ صفا) و اطراف رود خانه بیانلو و صلوات آ باد، سراب و تخت جهت تفریح و گردش در تابستان استفاده میشود.
بازارهای بیجار قدیم شامل افتخار نظام، قیصریه سالار، قیصریه سید لشکر، بازار امیر تومان و بازار بزرگ بیجار بودهاست.
